Wyże i niże demograficzne

Ikona obiektów Wyże i niże demograficzne
Na wykresie przedstawiono zmiany przyrostu naturalnego w Polsce po 1946 r.


Ryc. 8. Przyrost naturalny w Polsce po 1946 r. Klamrą zaznaczono roczniki powojennego wyżu kompensacyjnego.

Okresy dużych wahań przyrostu naturalnego w Polsce po II wojnie światowej nazywa się wyżami i niżami demograficznymi. Wyróżnia się:
  • powojenny wyż demograficzny (kompensacyjny): po wojnie w latach 50. XX wieku przyrost naturalny w Polsce był bardzo wysoki (sięgał 19 ‰), wynikał on ze zjawiska kompensacji strat wojennych. Roczniki urodzone w latach 1946 – 1955 nazywamy rocznikami wyżu demograficznego.
  • lata 60. XX w. to spadek liczby urodzeń, czego konsekwencją było zmniejszenie przyrostu naturalnego (niż demograficzny). Przyczyną tego zjawiska było wejście w okres rozrodczy mało licznego pokolenia osób urodzonych w czasie II wojny światowej.
  • koniec lat 70. i początek lat 80. XX w. ponownie przyniosły wzrost przyrostu naturalnego, określany jako wtórny wyż demograficzny (echo wyżu kompensacyjnego), ponieważ był skutkiem dużej liczby urodzeń przez liczną populację ludności wyżu powojennego.
  • od lat 90. XX wieku systematycznie pogłębia się niż demograficzny. Głównym powodem jest wchodzenie w okres rozrodczy osób urodzonych w latach 60, (echo niżu lat 60).